صفحه اصلی
جستجو پیشرفته
لطفا منتظر بمانید...
سازمانها و نهادها
صفحات اختصاصی
گروه های خبری
شعر و ادب
بین الملل
تلنگر / وبلاگ رسمی دکتر سوسن صفاوردی
محله خبر
تولید، اکران و پخش
آرشیو اخبار
اختصاصی نیوزدی/مترجم سیامک هنرجویی

روابط آمریکا – سعودی - بخش دوم (پایانی)

حل کردن مناقشات اعراب و اسرائیل

 نتیجه قطعنامه­های جنگ اعراب و اسرائیل یک مقاومت چندین ساله را از سوی سعودی نشان می­ دهد و این مطلب موجب یک بحران منطقه ای است. بدون شک پروژه صلح اعراب و اسرائیل برای ثبات منطقه سودمند بوده و موجب تحریک رابطه آمریکا و عربستان است. یکی از بحران های بزرگ در ارتباط بین سعودی ها و آمریکایی ها تحریم نفتی سال1974 -1973 ناشی از جنگ اعراب و اسرائیل بود. اگر واشینگتن تغییری در مدیریت خود ایجاد کند با انجام بیشترین فعالیت در پروژه صلح اعراب و اسرائیل میتواند موجب استحکام روابط خود با عربستان و بدست آوردن دیگر نتایج گردد. (عربستان سعودی این شرایط را  با ارتباط تنگاتنگ چندین ساله آمریکا واسرائیل گذراند) سعودی ها علاقه­ای به این مطلب ندارند، اما آنها درنهایت همکاری با آمریکا را مختل نمی­کنند. این تفکر می­تواند اشتباه باشد که همکاری عربستان با آمریکا روی یک موضوع مشترک جالب توجه به پروژه  اعراب اسرائیل وابسته است اگر واشنگتن بخواهد توافقی را در مورد فلسطین و اسرائیل ایجاد کند این تفکر نیز اشتباه است که توازن در رابطه دو جانبه ازبین می رود.

 قیمت نفت

نمی­توان تکذیب کرد که از ابتدا ماجرای آمریکا و خاورمیانه مساله نفت نقش محوری و مرکزی داشته. آمریکا نگران عربستان سعودی است زیرا او بزرگترین صادرکننده نفت جهان است، و ظرفیت زیادی برای تولید فرآورده­های نفتی دارد، و در منطقه­ای قرار دارد که60% ذخیره نفت جهان در آن شناسایی شده. روسای جمهور آمریکا یک عقیده یکسان دارند، اگر قیمت بنزین خیلی بالا رود، آن­ها می­توانند جهت متعادل کردن قیمت سوخت از پادشاه عربستان درخواست نمایند. اما هزینه سعودی­ها افزایش یافته و این رشد ادامه خواهد داشت، این مطلب  در این سال موجب یک درگیری مالی یرای دولت می شود، از سال گذشته عربستان سعودی زیاد افزایش قیمت نداشته است. احتیاجات به قیمت بالای نفت، بالاتر از آنچه که آمریکایی­ها احتمال میدادند بود، این نیازمندی باید صرف مسایل داخلی می­شد.  

به دلیل وجود ذخایر بسیار زیاد نفت در عربستان و در جهت ممانعت از افزایش قیمت این فرآورده و توسعه سوخت­های جایگزین تمایل بیشتری به سعودی­ها تا دیگر تولید کنندگان نفت مثل ایران و ونزوئلا وجود دارد. بدین شکل در ژوئن 2011، به دنبال نشست سازمان کشورهای صادر کننده نفت (اپک) آن کشورها با یک رفتار و عملکرد تند و تلخ، میانگین قیمت تولیدات نفتی را افزایش دادند. اما آن­ها به دلایل مربوط به خودشان این افزایش قیمت را انجام می­دهند، که آن دلیل عدم ملاحظه آمریکاست. سیاست­مداران آمریکایی باید با سعودی­ها در مورد قیمت نفت هم­فکری کنند، تا این نرخ باثبات گردد، اما نفت در مذاکرات متقابل بین آن­ها در موارد مختلف محور و مرکزیت نباشد. ریاض بیشتر از این نمی­تواند قیمت نفت را کاهش دهد که نظر اکثر آمریکایی ها تامین شود، این مطلب موضوعی نیست که بشود در مورد آن پیشنهاد کرد. آمریکایی­ها  با توجه به دیدگاه و تمایلات خود از افزایش قیمت نفت جلوگیری می­کنند. سعودی­ها این عمل را بدون یک اینکه بخواهند درمقابل آمریکایی­ها تلافی کنند انجام خواهند داد بنابراین آن­ها نیازی به پیشنهاد قیمت ندارند.

 تقدم و اولویت

اولویت آمریکا در روابط متقابل باید امنیت منطقه­ای، مخالفت با تروریسم، و جلوگیری از ازدیاد سلاح­های اتمی باشد. این سه مطلب منسجم و به هم پیوسته باید به شکل تمام وکمال توسط آمریکا ارائه گردد. گفت وگو با مقامات رسمی سعودی موجب هم راستایی نتایج عمومی موارد مورد علاقه نشست آمریکا و سعودی می­گردد، انجام مذاکرات با موفقیت و منفعت متقابل در مقایسه با دیگر موضوعات احتمالا موجب پیشرفت در روابط می­گردد.

 امنیت منطقه­ای

امنیت منطقه مستلزم جلوگیری از بلندپروازی ایران و کاهش نفوذ ایرانیان در جهان عرب است. عربستان سعودی مطمئنا موافق این مطلب است. اما آمریکا نیازمند به این است که در مذاکرات با عربستان در مقابل بعضی از سیاست­های سعودی،  عربستان را با زور مجاب به موضع گیری در مورد اهداف مشترک نماید. سعودی فشار بر شیعیان عرب فرمان بردار ایران را هدایت می­کند. این یک بحران در سیاست داخلی است که گریبان عراق،کویت، بحرین، لبنان و حتی خود عربستان سعودی را گرفته، افزایش خطر انقلاب می­تواند موجب بی­ثباتی آینده منطقه شود. سعودی­ها استدلال می­کنند که لشکرکشی به بحرین موجب حفظ آن کشور از خطر تاثیرات ایران می­شود. مقامات آمریکایی نیاز دارند بدون درنظر گرفتن راه حل سیاسی با مشکل بحرین  مقابله کنند، ایران نیز می­تواند با مصونیت در آنجا مداخله کند. با وجود پایگاه نیروی دریایی آمریکا در بحرین در زمان طولانی راه حل سیاسی از نظر امنیتی حیاتی و بحرانی است. با نشانه هایی که از رسانه­های عربستان دیده می­شود رهبری عربستان لااقل با تلقین، موجب استقرار مذهبی می­گرددکه توقف شکست و ضربه خوردن را در بردارد. آمریکا باید بر عربستان فشار وارد آورد تا با دولت عراق مستقیما درگیر شود. با وجود مخالفت با نخست­وزیری نوری­المالکی، ریاض مخالف درگیری مستقیم با عراق است. فعلا در این وضعیت ایران بدون داشتن رقیب در منطقه تاثیر زیادی بر بغداد دارد. با خروج ارتش آمریکا از عراق و نفاق بین گروه­ها وعشایر برای ایجاد یک جایگزین، مطلب درگیری با بغداد برای سعودی ارزش بالاتری پیدا کرده.

سعودی از آن می­ترسد که آمریکا در پی یک دادوستد سیاسی با ایران، عربستان در یک فضای سرد و حزن انگیز ترک کند، این مطلب شاید مبالغه باشد ولی حقیقت دارد. آن­ها    ( آمریکا و ایران) می­توانند به­شکلی زیرکانه این کار را انجام دهند.

با توجه به اینکه امنیت منطقه نیازمند مذاکره است واشینگتن بر روی این نیازمندی پافشاری کرده ( همچنان­که تا به الان مذاکره مکررا انجام شده) اما عقب نشینی از عراق به معنای عقب نشینی از خلیج نیست. آمریکا با عقب نشینی از عراق در مقابل برتری طلبی ایرانیان از سعودی­ها ودیگر متحدانش در خلیج صرف­نظر نمی­کند. سیاستمداران آمریکایی می­توانند، پشتیبانی داخلی برای حفظ امنیت خودشان در خلیج فارس را که به همکاری متحدان وابسته است، با سعودی­ها تقسیم کنند. به غیر از این مطلب آمریکا نمی­تواند تعهدات خود را به انجام برساند. آمریکا توانایی بازیگری موثر و پشتیبانی از قوانین امنیتی منطقه را دارد ، بعضی از چیزهایی که سعودی­ها می­خواهند  به حقایقی وابسته است که متحدان آمریکا درک می­کنند.

آمریکا در مورد شرایط امنیتی منطقه باید با سعودی­ها صحبت کند ودر این شرایط انتظار تغییر رژیم سوریه نیز می­رود. هر دو طرف از اینکه متحدان ایران در کشورهای بزرگ عربی ضعیف شوند سود می برند. گرچه واشینگتن و ریاض تفکرات مختلفی از آنچه که تمایل بشار اسد بر حکمرانی رژیم سوریه است باید داشته باشند، آن­ها به سهم خود از ایجاد یک درگیری داخلی در سوریه جلوگیری می­کنند که آن درگیری می­تواند به لبنان  و مرزهای سوریه واسرائیل کشیده شود.

همکاری ضد تروریسم

بعد از حملات یازدهم سپتامبر و چندین دهه سوء ظن، همکاری ضد تروریسم در منطقه ایجاد گردید. بازماندگان حملات یازدهم سپتامبر در آمریکا بر مبارزه با تروریسم وادامه این مسیر وجلوگیری از تهدید متقابل القاعده بر آمریکا و منطقه تاکید دارند. آن­ها (آمریکایی­ها و اعراب) این مطلب را می­دانند، که القاعده با استخدام و به خدمت گرفتن از اقوام مختلف شعله تروریسم را سوزان­تر می­کند اما این مساله نیاز به یادآوری مکرر دارد. همکاری آمریکا و عربستان در یمن یکی از محیط­های  بزرگ ضد تروریسم برای هردو طرف است. مقامات آمریکایی باید به  ادامه گفت و گو با سعودی­ها در مورد همکاری ضد تروریسم در یمن اهمیت دهند که این منطقه یک قسمتی از منطقه امنیتی آمریکا و نمایی عملیات ضد تروریسم است. اگر عربستان سعودی حرکت­های زیان­آور را که در اقوام وقبایل و فرقه­ها عراق ایجاد می شود تشخیص دهد آمریکا در یمن وسوریه می­تواند بیشتر همکاری نماید و فعالیت خود را گسترش دهد. این یک منطقه­ای است که نیازمند مذاکرات مستقیم و نمایندگانی باتجربه و کارآزموده است.

بودجه گروه­های جهادی وتروریستی به شکل منظم از منابعی در عربستان تامین می­شود رسیدگی به این مطلب یک قسمت مهم از فهرست کارهای ضد تروریستی است. اگر اسناد بایگانی ویکی لیکس آشکار شود مشخص می­گردد که این مساله مرتبا و آشکارا در گفتگوهای آمریکا و سعودی به شکل چشمگیری بیان شده. از سال 2008 یک سازمان وابسته به وزارت خزانه­داری در مورد این مساله با سفیر ریاض در وزارت کشور، و در سازمان­هایی از عربستان سعودی که گردش پول دارند، وزارت دارایی، واحدهای اطلاعاتی، و وزارت امور خارجه صحبت­هایی را انجام داده. گزارشات سفارتخانه حاکی از این است که گروه القاعده محدودیت بسیار شدیدی در تامین و افزایش بودجه خود در آن کشور داشته واین گزارش بیان می­کند که در حال حاضر القاعده در ضعیف­ترین حالت بعد از یازده سپتامبر قرار دارد. اما اخیرا ریاض توجه و مراقبت خود را فقط برروی افزایش پول گروه­هایی که به طور مستقیم تهدیدی برای امنیت سعودی نیستند متمرکز کرده­، مانند طالبان، لشکر طیبه و حماس. این عملکرد سعودی در مقابل گروه­هایی که پول خود را افزایش می­دهند درواقع موجب وابستگی آن کشور به انجام عملیات جمع­آوری اطلاعات آمریکا می­شود. سعودی­ها برای این رابطه اطلاعاتی با آمریکا ارزش بسیاری قائل هستند. دیپلمات­های آمریکایی قبلا آشکارا بیان کردند که پیشرفت در نتایج، مستلزم بهبود عملکرد عربستان به­شکلی مداوم است که اصلی حیاتی و بنیادی است. این حرکت باید ادامه داشته باشد اگر سعودی اختیارات عملیات اطلاعاتی در بودجه تروریست­ها را در یک زمان منطقی به آمریکا ندهد­، واشینگتن نباید تردید کند که آشکارا در برابر شهروندان سعودی که بودجه القاعده ودیگر گروه­های جهادی را از میان دستگاه های قانونی وکانال­های قانونی بین­المللی تامین می­کند قرار گرفته. آن باید آخرین چاره باشد، زیرا رهبران سعودی در سال­های اخیر نشان دادند که فعلا دیدگاه آمریکا درباره این گروه­ها برای عربستان جدا تهدیدآمیز است. اما این روش زمانی که ضروری است باید استفاده شود. ریا وتظاهر موجب وارد آمدن فشار بردولت عربستان می­گردد به ­شکلی که با اراده ملت خودشان خیلی بیرحمانه از حکومت ساقط شوند. در این شرایط آمریکا باید آشکارا انتخاب مردم را مدیریت کند.    

عدم تکثیر سلاح هسته­ای

عربستان در نگرانی آمریکا در مورد برنامه اتمی ایرانیان سهیم است. آن­ها نگران این هستند که ایران خیلی پرشور و با­حرارت از راه­های گوناگون به­دنبال دستیابی به انرژی هسته­ای می­باشد و عربستان احساس می­کند برای مقابله با این ظرفیت ایرانیان لازم است به سلاح اتمی به عنوان یک سلاح بازدارنده دست یابد. آمریکا به جهت دستیابی به نفت مجانی منطقه خلیج­فارس نیازمند اهمیت­دادن به  خواسته­های ریاض است گریز ایرانی­ها در مورد مسائل هسته­ای، آمریکا را به مضاعف کردن تعهدات امنیتی در منطقه متحدان هدایت خواهد کرد، نه اینکه آمریکا از منطقه عقب نشینی کند. نیاز است واشینگتن در مورد تکثیر سلاح اتمی توسط عربستان این مطلب را برای آن­ها روشن کند که تکثیر این سلاح موجب تغییر اساسی روابط آن­ها با آمریکا، بی ثباتی منطقه و نهایتا کاهش امنیت خودشان می­شود. این مطلبی است که اگر انجام گیرد موجب آسیب سریع به امنیت منطقه می­گردد و به دلیل حساسیت آن نیازمند صحبت آشکار و بی­پرده است. در این مساله نباید هیچ جایی برای سوء تفاهم و اختلاف باشد. در حال حاضر نتیجه این مذاکرات با ریاض مهم است و نباید تحریم هسته­ای ایرانی­ها به بعد موکول شود یا ایرانی­ها تحریم­ها را دور بزنند، زیرا تصمیمات عربستان سعودی احتمالا عجولانه و نامشخص خواهد بود و این مطلب موجب رسیدن ایران به آستانه  دستیابی به سلاح اتمی می­گردد. واشینگتن باید در گفتگوهایی که با عربستان در مورد عدم تکثیر سلاح هسته­ای انجام می­دهد قسمتی از تصمیمات را در مورد کمک به توسعه صنایع غیرنظامی اتمی عربستان اختصاص بدهد، بعضی از چیزها که سعودی­ها دنبال آن هستند در توافق­نامه 123 موردی با آمریکا لحاظ شده.

واشینگتن باید برای کشورهای خلیج صراحتا تضمین نماید که عربستان از تلاش برای دستیابی به سلاح اتمی دوری کرده و از عملیات اتمی پرهیز می­کند. اگر قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد این ضمانت را پشتیبانی کرده و حمایت و جانبداری نیروهای ناتو نیز از این قطعنامه امنیتی جلب شود اعتبار این ضمانت بیشتر خواهد بود. قدرت­های بین­المللی اظهار داشتند اگر متوجه توانایی ایران در دور زدن تحریم­ها شوند، جلوی آن­ها را بگیرند. تنها تعهد آمریکا و پشتیبانی بین­المللی می­تواند موجب شود سعودی­ها از دستیابی به انرژی هسته­ای منصرف شوند.

متاسفانه عربستان­سعودی و دیگر کشورهای خلیج در مورد توانایی آمریکا در جلوگیری از برنامه­های توسعه انرژی هسته­ای ایران درگیر افکاری وهم­آمیز هستند. آن­ها دوست دارند آمریکا با ایرانی ها به­ گونه­ای رفتار نماید که منتج به نتیجه گردد ولی در عین حال عملی انجام ندهد که ایرانیان در جهت اقدام متقابل در مقابل آن­ها هدایت شوند. ریاض در همه پیش­آمد­های احتمالی درمورد حمله هسته­ای ایران پشتیبان ارتش آمریکا خواهد بود ، اگر نیاز شد و نیروهای آمریکایی بخواهند، مجاز هستند در جهت نتایج خرید وفروش­های بدون واسطه به­صورت غیرعلنی به تولیدات بالای نفت سعودی دسترسی داشته باشند. سعودی­، آمریکا را به جهت برخورد نامناسب در مقابل ایرانی­ها، مقصر می­داند و در صورت مقابله جدی ایرانی­ها، در مورد ارزش اشتراکات سیاست امنیتی آمریکا کنجکاو هستند. سیاست خونسردی آمریکا در مورد فشار به ایران جهت نتایج عملیات هسته­ای که به صورت سازمان­یافته بین­المللی نیز گردیده ممکن است از نظر سعودی­ها کافی نباشد، اما در دراز مدت این تدبیر راه حلی مناسب به این موقعیت سخت است. تکرار این نیازها در تصمیمات متقابل با سعودی­ها مهم است. احتمال دارد گزینه حمله نظامی به پی­گیری عملیات هسته­ای ایرانیان پایان ندهد، اما حمله نظامی موجب عقب­نشینی آن­ها از مواضع خودشان می­گردد.

یک حمله عزم ایرانی­ها را در دستیابی به انرژی هسته­ای دوچندان کرده و نه تنها موجب رودررویی نظامی ایران، عربستان و دیگر کشورهای خلیج می­شود بلکه در زمان طولانی موجب فروپاشی عربستان وکشورهای خلیج توسط مخالفان شیعه مذهب خواهد شد.

 

 

شناسنامه


کدخبر: ۱۰۶۱۸
تاریخ: ۱۳۹۳/۶/۱۸     ساعت: ۱۳ : ۲
امتیاز به این خبر:
  • 5
سرویس: اختصاصی       زیرسرویس: نقد و بررسی
انتشار:
ارسال نظر


نام :*
ایمیل:
نظر :*
ارسال
نظرات


ژِينوس هنرجويي

متشکرم. اطلاعات خوبي در زمينه سياست هاي آمريکا در منطقه کسب نمودم. لطفاً مطالب مشابه ديگري در باره سياست هاي آمريکا در ديگر کشور هاي خاور ميانه در سايت بگذاريد.

۳
۰
احمد موحدي

مقاله جالبي بود خواهشمندم در مورد پاکستان هم بنويسيد

۳
۰
کلیه حقوق مادی و معنوی این پایگاه خبری متعلق به سرزمین ارتباطات میباشد.
  • ۱۳۹۷ شنبه ۲۴ آذر
  • ٦ ربيع الثاني ١٤٤٠
  • Dec 15 2018